Home / Văn mẫu lớp 10 / Cảm nhận về bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Cảm nhận về bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Đề bài: Em hãy nêu cảm nhận của mình về bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Bài làm

Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi là tập thơ chữ Nôm sớm nhất hiện còn. Tập thơ có một phần riêng tất cả các bài thơ đều không có tiêu đề. Bài thơ “Cảnh ngày hè” trích trong mục Bảo kính cảnh giới của phần Vô đề. Tuy nằm trong mục “Gương báu răn mình” mình nhưng bài thơ không nặng tính triết lí, giáo huấn…)

Mở đầu bài thơ là bức tranh cảnh ngày hè sinh động mà tinh tế :

“Hòe lục đùn đùn tán rợp giương.

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương.

Lao xao chợ cá làng ngư phủ,

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.”

Khác với thơ ca trung đại khi viết về thiên nhiên thường sử dụng bút pháp vịnh một vài nét chấm phá, Nguyễn Trãi lại sử dụng bút pháp tả, không những thế, bức tranh được ông tả lại hết sức chi tiết, đẹp, sinh động, tràn đầy sức sống.

Bức tranh cảnh ngày hè được tạo nên bởi sự kết hợp giữa đường nét, màu sắc, âm thanh, con người và cảnh vật. Đó là hình ảnh, màu sắc của những tán lá hòe xanh lục um tùm, của hoa lựu đỏ mãnh liệt, ráo riết và của hương hoa sen hồng thoang thoảng trong gió.

Ta có thể hình dung một cảnh tượng giàu màu sắc, màu lục của lá hòe làm nổi bật màu đỏ của hoa thạch lựu, ánh mặt trời buổi chiều như dát vàng lên những tán lá hòe đó.

Và những rồi âm thanh quen thuộc của mùa hè như: Tiếng “lao xao chợ cá” – đặc trưng của làng chài, dấu hiệu của cảnh sinh hoạt con người. Âm thanh này từ xa vọng lại cho thấy sự thu nhận tinh tế của Nguyễn Trãi, ông đã luôn hướng tới cuộc sống, hướng tới con người. Hay dắng dỏi như “tiếng đàn của loài ve” – đây là âm thanh, dấu hiệu quá đỗi thân quen của ngày hè, của tự nhiên.

Xem thêm:  Soạn bài phong cách ngôn ngữ sinh hoạt

cam nhan ve bai tho canh ngay he cua nguyen trai - Cảm nhận về bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Cảm nhận về bài thơ Cảnh ngày hè

Còn thời gian được xác định là “tịch dương” tức là lúc mặt trời đang dần tắt, nhưng sự sống thì chưa lụi tàn, chưa chịu “xế chiều” mà còn có cái gì đó thôi thúc, căng tràn nhựa sống, như muốn trỗi dậy. Tác giả sử dụng các động từ đặc tả như đùn đùn, phun, giương cho thấy có một cái đó đang ứa căng, đang tràn đầy, không kìm lại được, muốn thoát ra, giương lên, phun ra hết lớp này tới lớp khác.

Bức tranh vẽ nên xác định về thời gian, có cảnh vật, màu sắc, đường nét, có âm thanh và có cả mùi hương. Nguyễn Trãi đã cảm nhận bức tranh ấy bằng tất cả các giác quan của mình (thị giác, thánh giác, khứu giác và cả sự liên tưởng) cho thấy sự giao cảm mạnh mẽ của ông với cảnh vật. Tác giả biết hòa màu sắc, âm thanh, đường nét theo quy luật của cái đẹp trong hội họa, âm nhạc, làm cho bức tranh thiên nhiên vừa có hình, vừa có hồn, vừa gợi tả, vừa sâu lắng. Một bức tranh mộc mạc, bình dị chốn thôn quê.

So sánh với câu thơ tả cảnh hoa lựu mùa hè “Dưới trăng quyên đã gọi hè/ Đầu tường lửa lựa lập lòe đơm bông” của Nguyễn Du và câu thơ tả cảnh ngày hè của các tác giả thời Hồng Đức: “Nước nồng sừng sực đầu rô trỗi/ Ngày nắng chang chang lưỡi chó lè” trong bài Lại vịnh nắng mùa hè ta thấy được cách tả cảnh thiên nhiên thiên về sự vận động nội tại và rất tinh tế của Nguyễn Trãi.

Xem thêm:  Phân tích bài ca dao Khăn thương nhớ ai?

Đang tả cảnh mùa hè sôi động ở hai câu trên, tác giả đột ngột chuyển sang vẽ nên một bức tranh tâm trạng – một vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ.

 Nhà thơ là người bận rộn, nhưng ông đã dành cả một “ngày trường” để ngắm cảnh, hòa mình vào với thiên nhiên.

“Rồi hóng mát thủa ngày trường”

Tâm hồn thư thái, thanh thản, khí trời mát mẻ đã khiến ông có cảm hứng tạo vẽ nên một bức tranh cảnh ngày hè sống động vui tươi. Qua đó cho ta thấy tâm hồn yêu thiên nhiên, tâm hồn yêu đời, yêu cuộc sống của ông.

Dù thả hồn với thiên nhiên nhưng ông vẫn mang trong mình tấm lòng ưu ái, lo cho dân, cho nước: chứng kiến cảnh ngày hè thanh bình, vui tươi, biết được cảnh ấm no của người dân làng chài lam lũ, ông ước có cây đàn của vua Nghiêu, vua Thuấn để tấu lên khúc nhạc Nam phong ca ngợi cảnh thái bình đó:

“Dẽ có Ngu cầm đãn một tiếng

Dân giàu đủ, khắp đòi phương”

Câu thơ cuối có 6 tiếng ngắn gọn, thể hiện sự dồn nén cảm xúc của cả bài. Điểm kết tụ của hồn thơ Ức Trai không phải ở thiên nhiên mà chính ở con người, ở người dân. Ông mong cho dân được ấm no, hạnh phúc: dân giàu đủ. Nhưng đó phải là hạnh phúc cho tất cả mọi người ở mọi nơi: khắp đòi phương. Đây là biểu hiện của con người Hữu tâm trung thơ ca trung đại: ông có cái thân nhàn mà tâm không nhàn.

Xem thêm:  Có nhận xét cho rằng: “Hịch tướng sĩ thể hiện lòng yêu nước nồng nàn của Trần Quốc Tuấn”. Em hãy làm sáng tỏ nhận định đó

Bài thơ “Cảnh ngày hè” được sáng tác theo thể thơ thất ngôn xen lục ngôn; ngôn ngữ giàu hình ảnh, gợi cảm; sử dụng nhiều từ láy, từ cổ,…

Qua bài thơ “Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi ta thấy được vẻ đẹp con người của nhà thơ  ở hai phương diện: tình yêu thiên nhiên và lí tưởng nhân nghĩa, vì dân vì nước. Bài thơ nằm trong mục Bảo kính cảnh giới (Gương báu răn mình) như một lời nhắc nhở tác giả, hãy cống hiến làm sao cho nhân dân luôn được sống trong cảnh thái bình này.

Check Also

Cảm nhận của em về ngày đầu tiên bước vào trường THPT

Cảm nhận của em về ngày đầu tiên bước vào trường THPT

Đề bài: Cảm nhận của em về ngày đầu tiên bước vào trường THPT Bài …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *