Home / Văn mẫu lớp 10 / Cảm nhận về bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Cảm nhận về bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Đề bài: Em hãy nêu cảm nhận của mình về bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Bài làm

Nguyễn Bỉnh Khiêm là một trong những nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn nhất về văn hóa, tư tưởng trong lịch sử Việt Nam thế kỉ 16; là nhà thơ lớn của dân tộc với số lượng tác phẩm nhiều nhất trong 5 thế kỉ đầu hình thành nền văn học viết), giới thiệu vị trí bài thơ “Nhàn” (là bài thơ chữ Nôm; thể hiện quan niệm, triết lí sống của tác giả).

Bài thơ "Nhàn" của Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện được triết lý sống của riêng nhà thơ, một cách sống thoát khỏi trần tục, cuộc sống đáng mơ ước của tất cả mọi người. Trước tiên, ta có thể cảm nhận được vẻ đẹp cuộc sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Cách sống mà nhà thơ đề cập trong bài thật “nhàn”, thật nhẹ nhàng, không vướng bận chuyện thế gian, an phận thủ thường, kết dính với thiên nhiên:

“Một mai, một cuốc, một cần câu

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.”

cam nhan ve bai tho nhan cua nguyen binh khiem - Cảm nhận về bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Cảm nhận về bài thơ Nhàn

Với cách ngắt nhịp 2/2/3, lặp số từ “một”, kết hợp với các danh từ chỉ nông cụ, liệt kê một loạt như: Mai, cuốc, cần cầu. Nguyễn Bỉnh Khiêm không chọn cuộc sống của một vị quan lo việc quốc gia đại sự, cuộc sống của một nhà thơ với những thú vui tao nhã, ông chọn cuộc sống của một “lão nông tri điền” lúc nào cũng chân lấm tay bùn, làm bạn với mai với cuốc.

Nguyễn Bỉnh Khiêm đã tự chọn cuộc sống đó và ông thấy thải mái với sự lựa chọn của mình. Từ láy “thơ thẩn” đặt đầu câu cho thấy thái độ ung dung, tự tại, bàng quan với những thú vui khác của người đời.

Xem thêm:  Soạn bài tổng kết phần văn học lớp 10 HK 2

Không chỉ cách sống an nhàn mà trong chính cách sinh hoạt của nhà thơ, ta cũng thấy được sự thư thải đến thoải mái của tác giả:

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

Thức ăn là những thứ dân dã, đơn sơ, đạm bạc: măng trúc, giá nhưng là mùa nào thức nấy, không kém phần phong phú, không kham khổ. Những thú vui hàng ngày của ông là: Tắm hồ sen, tắm ao: là những thú sinh hoạt của người bình dân, Nguyễn Bỉnh Khiêm thưởng thức và coi đó là thú vui vừa thanh bần (tùy hứng, có sao làm vậy), vừa cao quý (tắm hồ sen vừa trong mát, vừa có hương thơm tự nhiên), mùa nào thú vui ấy.

Hai câu thơ sử dụng biện pháp lặp cấu trúc câu, liệt kê, tạo dựng nên một bộ tranh tứ bình về cảnh sinh hoạt đa dạng nơi thôn quê của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Nguyễn Bỉnh Khiêm đã chọn cuộc sống vui thú điền viên, cuộc sống của một người nông dân an nhàn, tự tại, sống hòa hợp với thiên nhiên, thuận theo tự nhiên. Không màng tới những thú vui xa hoa, vật chất, tiền tài khác. Cuộc sống lánh xa những bon chen, đố kị.

Không chỉ dung dị trong cách sống, cách sinh hoạt mà chúng ta còn thấy được vẻ đẹp trong chính tâm hồn, nhân cách, trí tuệ của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Tác giả có quan niệm, triết lí sống của riêng mình:

“Ta dại, ta tìm nơi vằngvẻ

Người khôn, người tìm chống lao xao”

Cách ngắt nhịp thơ độc đáo, biệp pháp đối lập rất chỉnh (ta dại >< người khôn, nơi vắng vẻ >< chốn lao xao), từ láy, cách nói ẩn dụ. Để chỉ ra ý nghĩa của “nơi vắng vẻ”, “chốn lao xao”.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Thuật Hoài (Tỏ Lòng) của Phạm Ngũ Lão

Cách nói ngược đầy mỉa mai, cho thấy quan niệm của Nguyễn Bỉnh Khiêm về cách sống dại và không: Ta dại ta tìm tới nơi tĩnh tại của thiên nhiên, nơi thảnh thơi của tâm hồn. Ta dại ta vui thú điền viên, vui cảnh sống của một lão nông tri điền, sống cuộc sống của một tiên ông đạo cốt. Người khôn người lao vào vòng danh lợi, người tìm tới chốn cửa quyền, quan lộ tấp nập ngựa xe, đầy mưu mô, lừa lọc, ganh đua, xô bồ.

Trong một bài thơ khác ông có nhắc tới cái khôn và cái dại:

“Khôn mà hiểm độc là khôn dại

Dại vốn hiền lành ấy dại khôn.”

Để cho chúng ta thấy được quan niệm, phương châm sống “nhàn” đã cho Nguyễn Bỉnh Khiêm một cách sống đẹp. Nó thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của ông, lánh xa những cám dỗ vật chất để di dưởng tinh thần, không làm mình vấy đực bởi lợi danh.

Ông nhìn cái phú quý, vinh hoa cũng thật “nhàn”:

“Rượu, đến cội cây ta sẽ uống

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”

Uống rượu dưới cây, đây chính là điển tích về Thuần Vu Phần mà trong truyền thuyết đã từng nhắc tới. Xem phú quý tựa như “chiêm bao”, đối với ông danh vọng, tiền tài cũng chỉ là phù du, không có thực, không giá trị. Tất cả sẽ vô nghĩa sau một cái khép mắt khẽ khàng. Nhịp thơ: 1/3/3 (tự chủ) và 2/5 (nhẹ nhõm, lâng lâng).

Uống rượu không phải để say mà là để tỉnh: nhận ra sự thật, danh lợi, phú quý ở đời là vô nghĩa, cái tồn tại mãi là thiên nhiên, nhân cách của con người.

Xem thêm:  Soạn bài Trao duyên

Quan niệm sống Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm đó là một cuộc sống Nhàn theo Nguyễn Bỉnh Khiêm không phải là sống nhàn nhã, trốn tránh vất vả, cực nhọc về thể chất. Đó cũng không phải là lánh xa cuộc sống, xã hội mà là cuộc sống lánh xa phù hoa, danh lợi, sống thảnh thơi, thoải mái giữa thiên nhiên, tạo vật, vui thú vui an nhàn, thuận theo tự nhiên, an lòng với những gì mình đang có, không bon chen, xô bồ, ganh đua, coi thường và lánh xa công danh, vinh hoa phú quý, đứng cao hơn nó, coi nó như giấc chiêm bao.

Bài thơ “nhàn” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú hoàn chỉnh; sử dụng nhiều từ láy, gợi hình, gợi tả; sử dụng biệp pháp lặp (lặp từ, lặp cấu trúc), liệt kê,…; nhịp thơ độc đáo, thay đổi theo ý thơ; cách nói ngược nghĩa; sử dụng điển tích; mang triết lí mà không khô khan…

Thông qua quan niệm sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm để đánh giá về con người ông. Bài thơ “Nhàn” cho chúng ta thấy được cuộc sống và con người của ông thật đáng quý, ông chọn cách sống hòa hợp với thiên nhiên, không làm quan trong triều với nhiều bon chen, đấu đá để về sống cuộc sống an nhàn ở quê nhà.

Trần Báu

Check Also

Cảm nhận của em về ngày đầu tiên bước vào trường THPT

Cảm nhận của em về ngày đầu tiên bước vào trường THPT

Đề bài: Cảm nhận của em về ngày đầu tiên bước vào trường THPT Bài …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *