Home / Văn mẫu lớp 10 / Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Đề bài: Anh chị hãy phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Bài làm

Nguyễn Trãi là một nhà quân sự, chính trị tài ba đồng thời cũng là một nhà văn, nhà thơ lớn của dan tộc Việt Nam, những tác phẩm của ông đã để lại nhiều dấu ấn đặc biệt trong lòng người đọc. Sau khi về ở ẩn, Nguyễn Trãi đã sáng tác rất nhiều tác phẩm hay, mỗi tác phẩm lại thể hiện được những tâm trạng, nỗi niềm sâu thẳm của mình. Bài thơ Cảnh ngày hè là một trong những bài thơ tiêu biểu của Nguyễn Trãi được sáng tác trong thời gian này.

Mở đầu bài thơ, Nguyễn Trãi đã gợi ra khung cảnh thật yên bình của cuộc sống thôn quê nơi ông ở ẩn:

“Rồi hóng mát thuở ngày trường”

phan tich bai tho canh ngay he cua nguyen trai - Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè

Câu thơ gợi ra được cuộc sống yên bình, phong thái ung dung tự tại của người ẩn sĩ. Rời xa cuộc sống quan trường nhiều thị phi, xô bồ, ông lựa chọn cho mình cuộc sống gần gũi, chan hòa với thiên nhiên. Không gian được nhà thơ gợi nhắc ở đây là không gian của ngày hè. Câu thơ tuy thể hiện được cuộc sống nhàn dỗi, tự tại của nhà thơ, nhưng  thực chất bài thơ lại là những tâm sự thầm kín khó có thể giãi bày của nhà thơ.

Ở những câu thơ tiếp theo, Nguyễn Trãi đã gợi ra bức tranh mùa hè đầy rực rỡ nhiều màu sắc:

Xem thêm:  Cảm nghĩ về nhân vật anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa

“Hòe đục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

Khung cảnh ngày hè được hiện lên với nhiều màu sắc rực rỡ, đó là hoa lựu, cây hòe,cây hồng – đây đều là những loại cây tiêu biểu cho ngày hè, qua những hình ảnh cụ thể mà sinh động, tác giả Nguyễn Trãi đã tái hiện được bức tranh ngày hè dạt dào nhựa sống. Những cảnh vật không tồn tại độc lập, chúng như được đan cài vào nhau để cùng tạo lên một tổng thể bức tranh hài hòa, sống động.

Trong cảm nhận của Nguyễn Trãi, dường như sự sống luôn vận động, tràn trề nhựa sống và đang phô bày đầy rực rỡ. Qua đó cũng thể hiện được tâm hồn đầy nhạy cảm,luôn gắn bó với cuộc sống, có thể cảm nhận được sự vận động dù nhẹ nhàng nhất của sự sống.

Tình yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi cũng được thể hiện qua những cảm nhận đầy độc đáo về cảnh sắc thiên nhiên trong bài thơ: Côn Sơn ca:

“Côn Sơn nước chảy rì rầm

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai

Côn Sơn có đá rêu phơi

Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm”

Nếu như hai những câu thơ đầu là bức tranh ngày hè đầy rực rỡ, tươi đẹp thì những câu thơ cuối của bài thơ, tác giả Nguyễn Trãi lại hướng đến bộc lộ, giãi bày những tâm trạng đầy phức tạp.

Xem thêm:  Cảm nhận về bài thơ Bài ca Côn sơn của Nguyễn Trãi

“Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”

Ở đây, tác giả đã sử dụng nghệ thuật đảo ngữ để đảo “lao xao” lên đầu câu khiến cho chúng ta cảm nhận chân thực và chi tiết về không khí tấp nập, nhộn nhịp của cuộc sống lao động. Hình ảnh “chợ” trong thi ca xưa thường mang biểu tượng cho sự no ấm,chợ đông tức là đất nước được ấm no, hạnh phúc, còn chợ tàn cũng đồng nghĩa với việc đất nước suy vi.Qua câu thơ ta có thể thấy được một con người luôn gắn bó với cuộc đời, dù đã lui về ở ẩn nhưng Nguyễn Trãi luôn mong nhân dân có cuộc sống ấm no, đất nước thịnh trị, thái bình.

Hai câu thơ cuối của bài thơ là nguyện vọng đầy chân thành, tha thiết của Nguyễn Trãi:

“Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng

Dân giàu đủ khắp đòi phương”

Hình ảnh “Ngu cầm” là một điển tích điển cố có nguồn gốc từ Trung Hoa, Nguyễn Trãi nói đến hình ảnh đàn Ngu cầm của Vua Thuấn để thể hiện được ước mong tha thiết một cuộc sống thái bình, an hòa,  no đủ cho nhân dân. Nguyện vọng “Dân giàu đủ khắp đòi phương” của NGuyễn Trãi cũng thật đpẹ, nó thể hiện được khát vọng lớn của một con người nhập thế.

Như vậy, ta có thể thấy bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi không chỉ gợi ra khung cảnh mùa hè đầy sôi động, nhiều màu sắc mà còn cho thấy được chân dung của một con người luôn lo cho nước, cho dân của tác giả.

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Đồng chí của Chính Hữu

Trần Báu

Check Also

Cảm nhận của em về ngày đầu tiên bước vào trường THPT

Cảm nhận của em về ngày đầu tiên bước vào trường THPT

Đề bài: Cảm nhận của em về ngày đầu tiên bước vào trường THPT Bài …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *