Home / Văn mẫu lớp 9 / Phân tích bài thơ Nói với con của Y Phương

Phân tích bài thơ Nói với con của Y Phương

Đề bài: Anh chị hãy phân tích bài thơ Nói với con của Y Phương

Bài làm

Nhà thơ Xuân Quỳnh từng viết :

“Muốn cho trẻ hiểu biết

Thế là bố sinh ra

Bố bảo cho biết ngoan

Bố dạy cho biết nghĩ”

Những người cha không chỉ là đấng sinh thành mà còn là người dưỡng dục chúng ta, cha là người thầy đầu tiên của, Y Phương là một người cha như thế. Ông viết bài thơ nói với con khi con gái của ông còn rất nhỏ. Qua bài thơ "nói với con" tác giả đã dạy cho con những lẽ để làm người.

Bài thơ “Nói với con” cuả Y Phương là 1 trong những tác phẩm viết về tình phụ tử. Với giọng điệu thổ cẩm ngọt ngào, bài thơ mượn lời người cha nói với con về tình yêu thương của cha mẹ ,sự đùm bọc của quê hương với con để ngợi ca truyền thống nghĩa tình, sức sống mạnh mẽ của người dân tộc miền núi.

Mở đầu bài thơ là tình yêu thương của cha mẹ, của quê hương dành cho con:

Đến với bài thơ, ta thấy điều đầu tiên Y Phương muốn nó ivới con chính là cội nguồn sinh dưỡng mỗi con người – tình yêu thương vô bờ bếnmà cha mẹ dành cho con – tình gia đình:

“Chân phải bước tới cha

Chân trái bước tới mẹ

Một bước chạm tiếngnói

Hai bước tới tiếng cười.”

Nhịp thơ 2/3, cấu trúc đối xứng, nhiều từ được láy lại,tạo ra một âm điệu tươi vui, quấn quýt: “chân phải” – “chân trái”, rồi “mộtbước” – “hai bước”, rồi lại “tiếng nói” – “tiếng cười”….

Bằng những hình ảnh cụ thể, giàu chất thơ kết hợp với nétđộc đáo trong tư duy, cách diễn đạt của người miền núi, bốn câu thơ mở ra khungcảnh một gia đình ấm cúng, đầy ắp niềm vui, đầy ắp tiếng nói cười.

Lời thơ gợi vẽ ra trước mắt người đọc hình ảnh em bé đangchập chững tập đi, đang bi bô tập nói, lúc thì sa vào lòng mẹ, lúc thì níu lấy tay cha. Ta có thể hình dung được gương mặt tràn ngập tình yêuthương, ánh mắt long lanh rạng rỡ cùng với vòng tay dang rộng của cha mẹ đưa rađón đứa con vào lòng.

phan tich bai tho noi voi con cua y phuong - Phân tích bài thơ Nói với con của Y Phương

Phân tích bài thơ Nói với con

Từng câu, từng chữ đều toát lên niềm tự hào và hạnh phúctràn đầy.Cả ngôi nhà như rung lên trong “tiếng nói”, “tiếng cười” của cha, củamẹ.Mỗi bước con đi, mỗi tiếng con cười đều được cha mẹ đón nhận, chăm chút mừngvui. Trong tình yêu thương, trong sự nâng niu của cha mẹ, con lớn khôn từngngày.

Tình cha mẹ – con cái thiêng liêng, sâu kín, mối dây ràng buộc, gắn kết gia đình bền chặt đã được hình thành từ những giây phút hạnhphúc bình dị, đáng nhớ ấy. Lời thơ ngay từ đầu đã chạm đến sợi dây tình cảm gia đình sâu kín của mỗi con người nên tạo được sự đồng cảm, rung độngsâu sắc đến độc giả.

Xem thêm:  Em hãy phân tích hình ảnh người anh hùng dân tộc Quang Trung – Nguyễn Huệ qua văn bản Hoàng Lê nhất thống chí, Hồi thứ mười bốn.

Cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người được Y Phương nói đến không chỉ là gia đình mà còn là quê hương, là thiên nhiên tươi đẹp và thấm đượm nghĩa tình. Như bầu sữa tinh thần thứ hai, quê hương với cuộc sống lao động, với thiên nhiên tươi đẹp, tình nghĩa đã nuôi dưỡng, sẻ chia giúp cho con trưởng thành. Đó là:

“Người đồng mình yêu lắm, con ơi!

Đan lờ cài nan hoa

Vách nhà ken câu hát.”

Quê hương hiện ra qua hình ảnh của người đồng mình. Nói với con về những “người đồng mình”, nhà thơ như đang giới thiệu ân cần đây lànhững người bản mình, người vùng mình, người dân quê mình gần gũi, thân thương. Cách gọi như thế, cùng với hô ngữ “con ơi” khiến lờithơ trở nên tha thiết, trìu mến.

Người đồng mình là những con người đáng yêu, đáng quý:“Đan lờ cài nan hoa – Vách nhà ken câu hát”. Cuộc sống lao động cần cù và tươivui của họ được gợi ra qua những hình ảnh thật đẹp! hocvanlop9 Những nan nứa,nan tre dưới bàn tay tài hoa của người quê mình đã trở thành “nan hoa”. Váchnhà không chỉ ken bằng tre, gỗ mà còn được ken bằng những câu hát si, hát lượn.

Các động từ “cài”, “ken” vừa miêu tả chính xác động táckhéo léo trong lao động vừa gợi sự gắn bó, quấn quýt của những con người quêhương trong cuộc sống lao động.

Cái “yêu lắm” của “người đồng mình” là gì nếu khôngphải là cốt cách tài hoa, là tinh thần vui sống? Phải chăng, ẩn chứa bên trongcái dáng vẻ thô mộc là một tâm hồn phong phú, lãng mạn biết bao?

Nếu như hình dung về một vùng núi cụ thể, chắc hẳn mỗi ngườicó thể gắn nó với những hình ảnh khác cách nói của Y Phương: là thác lũ, là bạt ngàn cây hay rộn rã tiếng chim thú hoặc cả những âm thanh “gió gào ngàn, giọng nguồn thét núi”, những bí mật của rừng thiêng….. Nhưng Y Phương chỉ chọn một hình ảnh thôi, hình ảnh “hoa” để nói về cảnh quan của rừng. Nhưng hình ảnh ấycó sức gợi rất lớn, gợi về những gì đẹp đẽ và tinh tuý nhất. Hoa trong “Nói với con” có thể là hoa thực – như một đặc điểm của rừng – và khi đặt trong mạch củabài thơ, hình ảnh này là một tín hiệu thẩm mĩ góp phần diễn đạt điều tác giả đang muốn khái quát: chính những gì đẹpđẽ của quê hương đã hun đúc nên tâm hồn cao đẹp của con người ở đó.

Bằng cách nhân hoá “rừng” và “con đường” qua điệp từ “cho”, người đọc có thể nhận ra lối sống tình nghĩa của “người đồng mình”.

Sung sướng ôm con thơ vào lòng, người cha nói với con vềkỉ niệm có tính chất khởi đầu cho hạnh phúc gia đình:

Xem thêm:  Nghị luận về đức tính khiêm tốn là đức tính cần thiết trong cuộc sống

“Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới

Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.”

Bằng những hình ảnh thơ đẹp,giản dị bằng cách nói cụ thể, độc đáo mà gần gũi của người miềnnúi, người cha muốn nói với con rằng:vòng tay yêu thương của cha mẹ, gia đình,nghĩa tình sâu nặng của quê hương làng bản- đó là cái nôi đã nuôi con khôn lớn,là cội nguồn sinh dưỡng của con. Con hãy khắc ghi điều đó.

Trong cái ngọt ngào của kỉ niệm về gia đình và quê hương, người cha đã tha thiết nói với con về những phẩm chất tốt đẹp của người đồng mình. Người đồng mìnhbiết lo toan và giàu mơ ước ( Giàu ý chí, nghị lực ).

Người đồng mình không chỉ là những con người giản dị, tài hoa trong cuộc sống lao động mà còn là những con người biết lo toan và giàu mơ ước:

“Người đồng mình thương lắm con ơi!

Cao đo nỗi buồn

Xa nuôi chí lớn.”

Nếu trên kia “ yêu lắm con ơi”– yêu cuộc sống vui tươi bình dị, yêu bản làng thơ mộng, yêu những tấm lòng chân thật nghĩa tình, thì đến đây người cha nói “thương lắm con ơi”– bởi sau từ “thương” đó là những  những nỗi vất vả, gian khó của con người quê hương.

Bằng cách tư duy độc đáo của người miền núi, Y Phương đã lấy cái cao vời vợi của trời để đo nỗi buồn, lấy cái xa của đất để đo ý chí con người. Sắp xếp tính từ “cao”, “xa” trong sự tăng tiến, nhà thơ cho thấy khó khăn, thử thách càng lớn thì ý chí con người càng mạnh mẽ.

“ Lên thác xuống ghềnh

Không lo cực nhọc”

Những hình ảnh quen thuộc của người miền núi như: “đá gập ghềnh”, “thung nghèo đói” để nói lên cuộc sống của người đồng mình còn rất là nghèo, khó khăn và gian khổ vẫn  còn nhiều gian nan, thử thách, chính vì thế mà thành ngữ: “lên thác xuống ghềnh” đã khẳng định thêm một lần nữa cuộc sống khó khăn của người đồng mình trong giai đoạn khó khăn khi vừa bước ra khỏi chiến tranh được 5 năm.

Từ việc nêu lên những khó khăn của người đồng mình để nói lên khát vọng của cha đối với con, muốn con sau này phải xây dựng quê hương. Bằng phép so sánh, điệp từ, phép đổi để bày tỏ ước nguyện của người cha mong muốn con sẽ khỏe mạnh, khoáng đạt, sống nghĩa tình, chung thủy với quê hương, biết chấp nhận và vượt qua khó khăn.

Để phát triển ý thơ, tác giả lại quay trở lại tình yêu quê hương đất nước:

“Người đồng mình thô sơ da thịt

Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con

Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương

Còn quê hương thì làm phong tục”

Người đồng mình sống mộc mạc, giản dị, sống chân thật, bộc trực, không che đậy bằng những thứ phù phiếm màu mè nhưng những con người thẳng thắn ấy lại có chỉ khí. Nhờ phép đối lập giúp nhà thơ ca ngợi người đông mình mộc mạc, chân chất, nhưng không nhỏ bé về tâm hồn, sống phóng khoáng, mạn mẽ với khát vọng của quê hương đất nước. Muốn xây dựng đất nước thì trước hết alf phải lao động, “tự đúc đá” để nói đến công việc năng nhọc nhưng tự nguyện của người đồng mình. Quê hương là phong tục, là những nét đẹp văn hóa, con người đã tiếp nhận và lĩnh hội được.

Xem thêm:  Phân tích hình ảnh người mẹ trong bài thơ Khúc hát ru của Nguyễn Khoa Điềm

Lời thơ giản dị, ca ngợi những con người cần cù, nhẫn nại bằng đôi tay lao động của mình đã làm nên quê hương đất nước với truyền thống và phong tục tập quán tốt đẹp. Theo Y phương:”văn hóa là tài sản  lớn. Giữ cho mình và cho con cháu của mình”

Nói với con về quê hương, về dân tộc, nhà thơ không quên dặn dò con:

“Con ơi tuy thô sơ da thịt

Lên đường

Không bao giờ nhỏ bé được

Nghe con.”

Giọng thơ thiết tha, các hình ảnh thơ được láy lại: cha mong con biết tự hào về truyền thống quê hương, biết kế thừa và phát triển truyền thống ấy. Cha dặn con phải tự tin mà bước trên đường đời. Những lời căn dặn của người cha xuất phát từ đáy lòng. 4 câu thơ có 2 câu ngắn, được ngắt nhịp một cách mạnh mẽ giống như lời nhắn nhủ mà như là mệnh lệnh.

Qua bài thơ "Nói với con" ta nhận ra rằng Y Phương là một người cha có niềm tự hào dân tộc, quê hương sâu sắc, có tình yêu, quan tâm và luôn nhắc nhở con cái của mình. Ý nghĩa của bài thơ đó là trách nhiệm của người đi trước đối với người đi sau. Bằng những từ ngữ và hình ảnh giàu sức biểu cảm, Y Phương đã thể hiện tình cảm gia đình ấm cúng, ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương và dân tộc.

Trần Báu

Check Also

Phân tích bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận

Phân tích bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận

Đề bài: Anh chị hãy phân tích bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *