Home / Văn mẫu lớp 11 / Phân tích bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu

Phân tích bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu

Đề bài: Anh chị hãy  phân tích bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu

Bài làm

Xuân Diệu (1916-1985), bút danh là Trảo Nha, tên khai sinh là Ngô Xuân Diệu. Cả cuộc đời của ông gắn bó với nền dân tộc, ông là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới. Ông đã đem đến cho thơ ca đương thời một sức sống mới, một nguồn cảm xúc mới, thể hiện quan niệm sống mới mẻ với những cách tân nghệ thuật đầy sáng tạo. Ông là nhà thơ của tình yêu, của mùa xuân và tuổi trẻ với giọng thơ sôi nổi, yêu đời, thắm thiết. “Vội vàng” được in trong tập thơ “thơ” là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của Xuân Diệu trước cách mạng tháng Tám.

Mở đầu bài thơ, tác giả Xuân Diệu đã thể hiện một tình yêu cuộc sống trần thế, tha thiết bằng những câu thơ với khát vọng sống mãnh liệt.

“Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất;

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi.”

Tác giả đã sử dụng điệp từ “tôi muốn” kết hợp với các động từ “tắt đi”, “đừng”, “buộc”, “bay đi” và hiện tượng thời tiết nắng, gió để thể hiện một cách mãnh liệt. Đó là muốn níu kéo thời gian, muốn đổi thay quy luật của tạo hóa, của thiên nhiên để cho “màu đừng nhạt mất”, “ hương đừng bay đi”. Nghĩa là giữ mãi được màu sắc và hương thơm của cuộc đời. Khát vọng muốn giữ được sự vĩnh hằng của cuộc sống để từ đó mà tác giả vẽ lên một bức tranh thiên nhiên, cuộc sống như ở thiên đường trên mặt đất.

“Của ong bướm này đây tuần trăng mật;

Này đây hoa của đồng nội xanh rì;

Này đây lá của cành tơ phơ phất;

Của yến anh này đây khúc tình si”

Tác giả đã sử dụng từ “này đây” ở nhiều vị trí khác nhau trong những câu thơ, để liệt kê những hình ảnh tươi vui của cuộc sống, cảm giác như nhà thơ đang đi trong một khu vườn, đang chỉ tay vào sự vật với sự thích thú. Những hình ảnh của ong bướm trong tuần trăng mật, hoa đồng nội xanh rì, của lá cành tơ phơ phất. Không gian trần đầy của yến anh đang hát khúc tình si, không gian còn tràn đây ánh sáng với “ánh sáng chớp hàng mi”. Tác giả như đang cảm nhận được cảnh vật ở trên thiên đường ngay dưới mặt đất đang tràn đầy tình thương và hạnh phúc đắm say. Ở đó, nhà thơ lúc nào cũng tràn đầy niềm vui, mỗi ngày bắt đầu với niềm vui mới.

Xem thêm:  Bình luận câu: Bạn là người đến với ta khi mọi người đã bỏ ta đi

“Mỗi sáng sớm, thần vui hằng gõ cửa;

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần;

Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa:

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.”

Trong một thời đai thơ ca, Thế Lữ và Tản Đà nuôi giấc mộng lên tiên thì Xuân Diệu nhà trí thức Tây học lại đốt “cảnh bồng lai” để xua ai nấy trở về hạ giới. Bởi nơi đây mới là nơi đẹp nhất. Khu vườn mùa xuân ấy ai cũng muốn tận hưởng, nhà thơ nhìn cuộc đời bằng cặp mắt xanh non, bằng cách nhìn khác biệt so với những nhà thơ cũ. Ông đã sử dụng nghệ thuật so sánh độc đáo và mới lạ”.

 phan tich bai tho voi vang cua xuan dieu 3 - Phân tích bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu

Phân tích bài thơ Vội vàng

“Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”

Xuân diệu đã chỉ ra thang giêng là tháng đẹp nhất trong năm, “cặp môi gần” là chỉ tuổi trẻ, thời điểm đẹp nhất của con người. Điểm khác biệt của Xuân Diệu là lấy vẻ đẹp của con người làm thước đo cho thiên nhiên. Điều này hoàn toàn trái ngược lại vẻ cách so sánh của thơ cổ là ước lệ, tượng trưng.

Cuộc sống qua thơ của Xuân Diệu tràn đầy cuộc sống và hạnh phúc, thể hiện tình yêu mãnh liệt của nhà thơ đối cuộc đời. Nhưng cùng lúc ấy, nhà thơ đi đôi với sự luyến tiếc, cảm giác muốn níu kéo. Nhà thơ đã không chờ mùa xuân mà nhà thơ đã luyến tiếc mùa xuân.

“Hoa nở để mà tàn

Trăng tròn để mà khuyết

Bèo hợp để li tan

Người gần để li biệt”

Trong bài thơ “hoa nở điếu tàn” của Xuân Diệu, đoạn thơ thứ hai là cảm nhận của nhà thơ về thời gian.

“Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua,

Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,”

Tác giả đã sử dụng những từ: “đương tới”, “đương qua”, là những từ ngữ đối lập nhau để diễn tả thời gian là sự vận động không ngừng, bước đi của thời gian và mùa xuân là mải miết vô tận. Nhà thơ đã diễn tả hiện tại đương tới đã có màu li biệt đương qua, hiện tại còn non sẽ báo hiệu một tương lai sẽ già. Nhà thơ cảm nhận về thời gian một cách rất lạ, bằng tâm hồn lãng mạn, bằng “cặp mắt xanh non”. Màu với chữ vội vàng lên em ơi, tình non đã già rồi.

Các câu thơ tiếp theo tác giả đã nói lên cái nghịch lý của tuổi trẻ và đời người với vũ trụ. Thời gian của tuổi trẻ một đi không trở lại, còn mùa xuân và đất trời cứ tồn tại luân chuyển từ năm này sang năm khác.

Xem thêm:  Soạn bài Khóc dương khuê của Nguyễn Khuyến

“Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,

Không cho dài thời trẻ của nhân gian,

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,

Nếu đến nữa không phải rằng gặp lại.

Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,

Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời;”

Tuổi xuân chẳng hai lần thắm lại đó là bi kịch của đời xưa, và có yêu đời lắm nhà thơ mới cảm nhận được bi kịch ấy để không phí phạm thanh xuân. Nhà thơ đã nghĩ tới viễn cảnh còn trời đất:

“Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,

Nếu đến nữa không phải rằng gặp lại.”

Vì ý thức được sự trôi chảy của thời gian nên nhà thơ đã thấy được sự trôi đi của nó, than thầm, tiễn biệt mùi vị của tháng năm. Nhà thơ Xuân diệu đã cảm nhận được sự tinh tế của thời gian, mỗi khoảnh khắc trôi qua như một sự mất mát chia lìa.

“Mùi tháng, năm đều rớm vị chia phôi,

Khắp sông, núi vẫn than thầm tiễn biệt…

Cơn gió xinh thì thào trong lá biếc,

Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi,

Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?

Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa…”

Đoạn thơ đã cho ta thấy được vẻ đẹp của ngôn từ, cảm xúc nhà thơ, quan niệm mới mẻ của nhà thơ về thời gian, thể hiện sự ham sống, yêu đời của tuổi trẻ của nhà thơ. Tác giả yêu cuộc đời và cảm nhận được vẻ đẹp của cuộc sống và muốn ôm trọn lấy nó.

“Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Và non nước, và cây, và cỏ rạng,

Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

– Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!”

Mở đầu khổ thơ cuối là câu thơ 3 chữ như được tách riêng, để làm nổi bật cả khổ thơ và nổi lên cái khao khát của nhà thơ như đang dang rộng cánh tay, ôm lấy sự sống mới mơn mởn non tơ như bày ra trước mắt. Điệp ngữ “ta muốn” được lặp đi lặp lại dày đặc trong bài thơ như muốn thể hiện được khát khao sống yêu đời đến tham lam của Xuân Diệu. Đại từ nhân xưng “tôi” đầy bất ngờ thành “ta” phải chăng tác giả đang nói lên khát vọng của nhiều người, thức tỉnh mọi người hãy sống mãnh liệt, tận dụng từng phút từng giây. Say đắm với thiên nhiên và đất trời, nhà thơ muốn tận hưởng thiên nhiên với sự sống, sự sống phải là “xuân hồng” căng mọng và quyến rũ những gì ngon nhất và đẹp nhất của cuộc sống. Nhà thơ đến với mùa xuân đến với thiên nhiên như đến với người tình đẹp nhất của mình. Tác giả sử các động từ mạnh “ôm”, “riết”, “say”, “thâu”, “cắn” những động từ này thể hiện tình yêu ngày càng say đắm. Xuân Diệu muốn tận hưởng thiên nhiên như tận hưởng cái tình. Cách sử dụng từ ngữ hiện đại và sáng tạo khiến chúng ta cảm nhận được sự cuồng nhiệt đến hăm hở của kẻ si tình.

Xem thêm:  Cảm nhận của anh/chị về hình ảnh đoàn tàu và tâm trạng của Liên trong truyện ngắn Hai đứa trẻ?

Sống vội vàng không có nghĩa là sống gấp, sống ích kỉ trong hưởng thụ. "Vội vàng" thể hiện một tâm hồn yêu đời, yêu sống đến cuồng nhiệt. Biết quý trọng thời gian, biết quý trọng tuổi trẻ, biết sống cũng là để yêu; tình yêu lứa đôi, tình yêu tạo vật. Tình cảm ấy đã thể hiện một quan niệm nhân sinh mới mẻ, cấp tiến. Bảy thập kỉ sau bài thơ "Vội vàng" ra đời, nhiều câu thơ của Xuân Diệu vẫn còn làm cho không ít người ngỡ ngàng! Xuân Diệu đã sống "Vội vàng" như vậy. Với hơn 50 tác phẩm, hơn 400 bài thơ tình, ông đã góp phần làm giàu đẹp cho nền thi ca Việt Nam hiện đại.

Bài thơ "Vội vàng" của Xuân Diệu cho thấy một cảm quan nghệ thuật rất đẹp, rất nhân văn, một giọng thơ sôi nổi, dâng trào và lôi cuốn, hấp dẫn. Có chất xúc giác trong thơ. Có cách dùng từ rất bạo, cách cấu trúc câu thơ, đoạn thơ rất tài hoa.

Trần Báu

Check Also

Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

Phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến

Đề bài: Anh chị hãy phân tích bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *